فهرست آثار والتر برونو هنينگ 1908-1967
والتر برونو هرمان هنينگ، استاد و محقق نامدار فرهنگ و زبانهاي
ايراني، در 35 اوت 1908 در راگينت از شهرهاي پروس شرقي به جهان آمده و در 1931 از
دانشگاه گوتينگن به دريافت درجهء دكتري در زبانهاي ايراني با درجهء ممتاز توفيق
يافت و در 1936 به دانشياري دانشگاه لندن برگزيده شد. دو سال بعد با ماريا پولوتسكي
زناشويي كرد و يگانه فرزند او «آن» در 1938 متولد شد. ده سال بعد در دانشگاه لندن
به مقام استادي «تحقيقات آسياي مركزي» نايل آمد.
در 1954 به عضويت فرهنگستان انگلستان انتخاب شد و در 1958 رياست گروه خاورميانهء
دانشگاه لندن به وي واگذار گرديد. در 1961 به سبب ناسازگاري هواي لندن دعوت دانشگاه
كاليفرنيا (بركلي) را به استادي مطالعات ايراني در آن دانشگاه پذيرفت و تا پايان
عمر در اين سمت باقي بود.
گذشته از اينها، در نتيجهء مقام والاي علميش به عضويت فرهنگستان دانمارك، عضويت
وابستهء فرهنگستان علوم و معارف آلمان (برلين) و عضويت مؤسسه تحقيقات عاليهء
پرينستن نيز انتخاب گرديد.
رشتهء خاص تحقيقات او زبانهاي ايراني از قديمترين ازمنه تاكنون و تحولات آنها به
شمار ميرفت. در زبان پهلوي و پارتي و سغدي نظيري نداشت. در خوارزمي كه خود كاشف
اسامي آن بود محقق يگانه بود. بر اوستايي و فارسي باستان و ختني و بلخي كه خود آن
را اسم بخشيد تسلط داشت و زبانهاي كنوني ايراني چون فارسي و پشتو و بلوچي و كردي و
الاني (اوستي) همه در حيطهء تتبع او بود. از اينها گذشته همهء زبانهايي را كه به
نحوي در تتبعات ايراني به كار ميرود، چون سانسكريت و يوناني و لاتيني و عربي و
ارمني و آرامي و سرياني، ميدانست و با چيني و ايغوري آشنا بود و در برخي از اين
زبانها صاحبدست و محقق به شمار ميرفت.
اما دايرهء كار هنينگ محدود به تحقيق زبانها نبود. به فرهنگ و تاريخ و ادبيات ايران
به طور كلي نظر داشت. در مسائل مربوط به مذهب زردشتي و مذهب مانوي و تاريخ و
گاهشماري ايراني جزءِ چند تن افراد برجستهء اين قرن به شمار ميرفت. در همهء اين
رشتهها تحقيقات او موجب كشفها و پيشرفتهاي اساسي شد. در خطشناسي و كتيبهخواني
در ميان ايرانشناسان نظيري نداشت. مطالعات مانوي و زردشتي و مباحث تاريخ ساساني و
تحقيقات سغدي و خوارزمي و بلخي و فارسي بخصوص مديون كوششهاي علمي اوست. وي بحق فرد
مقدم ايرانشناسان اين قرن محسوب ميشد.
نگارنده شرح زندگي و تحقيقات علمي آن شادروان را به تفصيلي بيشتر در مجلهء دانشكدهء
ادبيات تهران (شماره 5/6 سال 14) نگاشته است و در اينجا فقط فهرست آثار وي را به
دست ميدهد.
و در اين مورد از خانم ماريا هنينگ و دكتر مارتين شوارتز كه وي را در تنظيم و تكميل
اين فهرست ياري كردهاند سپاسگزار است.
والتر برونو هنينگ
فهرست آثار و.ب. هنينگ (1908-1967)
1- كتاب
1. Das Verbum des Mittelpersischen der
Turfanfragmente. Gβttingen, 1933.
2. Mitteliranische Manichaica aus Chinesisch-Turkestan, by F.C. Andreas, edited
by W.B Henning. Parts i-iii. Berlin, 1932-34.
3. Ein Manichäisches Bet- und Beicht-Buch. Berlin, 1937.
4. Sogdica. James G. Forlong Fund, vol. xxi. London, 1940.
5. Bibliography of important studies on Old Iranian subjects. Tehran, 1950.
6. Katībehā-yi Pahlavī The Pahlavi Inscriptions, Tehran, 1950.
7. Zoroaster-politician or witch-doctor? Oxford University Press, 1951.
8. The inscription of Sar-Mašhad (Corpus Inscriptionum Iranicarum iii/ii,
portfolio i), 1955.
9. The inscription of Naqš-i Rustam (Corpus Inscriptionum Iranicarum iii/ii,
portfolio ii), 1957.
10. A Locust’s Leg. Studies in honour of S.H. Taqizade. Edited by W.B. Henning
and E. Yarshater. London, 1962.
11. Minor inscriptions of Kartīr (Corpus Inscriptionum Iranicarum iii/ii,
portfolio iii), 1963.
2- مقالات
1. Ein manichäischer kosmogonischer Hymnus. NGGW., 1932, pp. 214-28.
2. Geburt und Entsendung des manichäischen Urmenschen. NGGW., 1933, pp. 306-318.
3. Zum Zentralasiatischen Manichäismus. Orientalistische Literaturzeltung. 1934,
1-11.
4. Ein manichäisches Henochbuch. Sb.P.A.W., 1934, pp. 27-35.
5. Arabisch harāj. Orientalia (Commentarii Peridici Pontificii Instituti
Biblici), iv, 1935, pp. 291-93.
6. Zwei Fehler in der arabisch-manichäischen Ueberlieferung. Oreientalia, v,
1936, pp. 84-7.
7. Neue Materialien zur Geschichte des Manichäismus. ZDMG., 90, 1936, pp. 1-18.
8. Soghdische Miszellen. BSOS., viii, 1936, 583-88.
9. Sghdisch βγ’’n-. ZDMG., 90, 1936, pp. 197-99.
10. Ueber die sprache der Chvarezmier. ZDMG., 1936, vol. 90, pp. 30-34.
11. A list of Middle-Persian and Parthian words. BOS., ix, 1937, pp. 79-92.
12. The Great Inscription of Šāpūr I. BSOS., ix, 1939, pp. 823-849.
13. Zum soghdischen kalender. Orientalia, viii, 1939, pp. 87-95.
14. Zum soghdischen Kalender. Orienralia, viii, 1939, pp. 87-95.
15. Sogdian Loan-words in New Persian. BSOS., x, 1939, pp. 93-106.
16. Sulphur in Sogdian. BSOS., x, 1940, p. 398.
17. Mani's last journey. BSOS., x, 1942 941-953.
18. An Astronomical Chapter of the Bundahishn. JRAS., 1942, 229-248.
19. The Disintegration of the Avestic Studies. Trans. Phil. Soc., 1942, pp.
40-56.
20. The Book of the Giants. BSOAS., xi, 1943, pp. 52-74.
21. Notes on Mr. Tsui Chi's Translation of the Mo-ni Chiao Hsia Pu Tsan. BSOAS.,
xi, 1943, pp. 216-219.
22. Introduction to Zoroastrianism (contributed to S.G. Champion, The Eleven
Religions and their Proverbial Lore, London, 1944).
23. The Murder of the Magi. JRAS., 1944, pp. 133-144.
24. Bráhman. Trans. Phil. Soc., 1944, publ. 1945 , 108-118.
25. Sogdian Tales. BSOAS., xi/3, 1945, 465-487.
26. Waru4ĕān-Šāh. Journal of the Greater India Society, xi/2, 1945, 85-90.
27. The Manichaean Fasts. JRAS., October, 1945, 146-164.
28. Two Central Asian Words. Trans. Phil.
29. The Sogdian Texts of Paris. BSOAS., xi/4, 1946, 713-740.
30. Two Manichaean Magical texts, with an Excursus on the Parthian ending
-ēndēh. BSOAS., xii/1, 1947, 39-66.
31. A Sogdian Fragment of the Manichaean Cosmogony. BSOAS., xii/2, 1948,
306-318.
32. Oktō(u) Trans. Phil. Soc., 1948, 69.
33. The Date of the Sogdian Ancient Letters. BSOAS., xii/3 and 4, 1948, 601-615.
34. The Aramaic Inscription of Asoka found in Lamp2tka. BSOAS., xiii/1, 1949,
80-88.
35. The coins of the "Bukhär-Khudähs", apud R.N. Frye, Notes on the early
coinage of Transoxiana, 1949, pp. 26-29.
36. The Name of the "Tokharian" language. Asia Major i/2, 1949, 158-162.
37. A Pahlavi Poem. BSOAS., xiii/3, 1950, 641-648.
38. A misinterpreted Sassanian gem, apud F. Altheim, Literatur und Gesellschaft
im ausgehenden Altheim, ii (1950), 279 sq.
39. Gabae. Asia Major, ii/1, 1951, 144.
40. The monuments and inscriptions of Tang-i Sarvak. Asia Major, ii/2, 1952,
151-178.
41. A Farewell to the Khagan of the Aq-Aqätarän; BSOAS., xiv/2, 1952, 501-522.
42. Together with G. Haloun: The Compendium of the Doctrines and Styles of the
Teaching of Mani, the Buddha of Light. Asia Major, iii/2, 1952, 184-212.
43. Bεσηχανα πόλις : ad BSOAS., xiv, 512, n.6, BSOAS., xv/2, 1953, 392 sq.
44. A new Parthian inscription. JRAS., October, 1953, 132-136.
45. Notes on the Great Inscription of SdpOr Y. Prof. Jackson Memorial Volume,
Bombay, 1954, 40-54.
46. The inscription of Firuzabad. Asia Major, iv/1, 1954, 98-102.
47. Ein unbeachtetes Wort im Awesta. Asiatica, Festschrift Friedrich Weller,
Leipzig, 1954, 289-292.
48. The ancient language of Azerbaijan. Trans. Phil. Soc., 1954, 157-177.
49. The Middle Persian word for "beer". BSOAS., xvii/3, 1955, 603 sq.
50. The structure of the Khwarezmian verb. Asia Major, iv/2, 1955, 43-49.
51. Eine arabische Version mittelpersischer Weisheitsschriften. ZDMG., 106/i,
1956, 73-77.
52. The Khwarezmian Language. Z.V. Togan Axmagani, Istanbul, 1956, 421-436.
53. The "coin" with cuneiform inscription. Numismatic Chronicle, 1956, 327 sq.
54. "Surkh Kotal". BSOAS.,xviii/2, 1957, 366 sq.
55. The Dates of Mani's Life. By-S.H. Taqizadeh. Translated from the Persian,
introduced, and concluded by W.B. Henning. Asia Major, vi/1, 1957, 106-121.
56. The inscriptions of Tang-i Azao. BSOAS., xx, 1957, 335-342.
57. A spurious folktale. BSOAS., xxi/2, 1958, 315-318.
58. Qadimtarin nusxe-yi si'r-i farsi The oldest Persian poetical manuscript.
Bulletin of the Faculty of Arts, Tehran, v/4, 1958, pp. 7-9.
59. Mitteliranisch. Handbuch der Orientalistik, Iranistik, pp. 20-129. Leiden,
1958.
60. New Pahlavi inscriptions on silver vessels. BSOAS., xxii/l, 1959, 132-134.
61. An account of the three Iranian Fragments. Contributed to: The Excavations
at Dura-Europos. Final Report v/1: The Parchments and Papyri. New Haven, 1959,
414-417.
62. A fragment of the Manichaean hymn-cycles in Old Turkish. Asia Major,
vii/1-2, 1959, 122-124.
63. Together with D.G. Shepherd: Zandaniji identified? Contributed to: Aus der
Welt der Islamischen Kunst, Festschrift für Ernst Ghnel, 1959, 15-40.
64. The Bactrian inscription. BSOAS., xxiii/l, 1960, 47-55.
65. A Sassanian silver bowl from Georgia. BSOAS., xxiv/2, 1961, 353-356.
66. Persian poetical manuscripts from the time of Rūadakī. A Locust's Leg, 1962,
89-l04.
67. A Bactrian seal-inscription. BSOAS., xxv/2, 1962, 335.
68. The Kurdish Elm. Asia Major,x/1, 1963, 68-72.
69. Coriander. Asia Major,x/2, 1963, 195-199.
70. The survival of an ancient term. Indo-Iranica, Mélanges présentés ə́ Georg
Morgenstierne, 1964, 95-97.
71. A forgotten Avestan word. Dr. J.M. Unvala Memorial Volume, Bombay, 1964,
41-44.
72. Surkh-Kotal und Kanijka. 7DMG. 1965, 75-87.
73. A Sogdian God. BSOAS., xxviii/2, 1965, 242-254.
74. A .Grain of Mustard. Istituto Orientale di Napoli, Annali, vi, 1965, 29-47.
75. The Choresmian Documents. Asia Major, xi/2, 1965.
3- انتقاد کتاب
1. J. Markwart, Das erste Kapitel der Gäthä ugtavati (Jasna 43): Deutsche
Literaturzeitung 1932, Heft 18, 827-831.
2. A.V.W. Jackson, Researches in Manichaeism: OLZ., 1934 Nr. 12, 749-756.
3. H.S. Nyberg, Hilfsbuch des Pehlevi: Göttingische pelehrte Anzeigen,1935 Nr.
1, I-19.
4. H.J. Polotsky, Manichäische Homilien: OLZ. 1935,Nr. 4, 220-224.
5. H.H. Schaeder, Iranica: OLZ. 1939,Nr. 4, 240-242.
6. A. Christensen, Les types du premier hornane et du premier roi dans
1’histoire légendaire des Iraniens: OLZ, 1939, Nr. 5, 313 sq.
7. E. Herzfeld, Archaeologische Mitteilungen aus Iran, vii-ix: BSOAS., x/2,
1940, 501-507.
8. A. Ghilain, Essai sur la langue Parthe: BSOS., x/2, 1940, 508 sq.
9. A. Meillet, Esquisse d'une gramm.aire' comparAe de 1'Armenien classique :
BSOS., x/2, 1940, 510.
10. H.S. Nyberg, Die Religionen des alten Iran: Journal of Theological Studies,
xliv, Jan.-Apr. 1943, 119-122.
11. F. Altheim und R. Stiehl, Asien und Rom; Das erste Auftreten der Hunnen:
Gnomon 26, 1954, 476-480.