| > ماني به روايت ابنالنديم، متن عربي وترجمهء فارسي دکتر محسن ابوالقاسمي، تهران، طهوري، 1379، 144 ص. |   |
ماني به روايت ابنالنديم، متن عربي وترجمهء فارسي دکتر محسن ابوالقاسمي، تهران، طهوري، 1379، 144 ص.زهره هدایتی
نامهء ایران باستان، سال اول، شمارهء دوم، پاییز و زمستان 1380
بسياري از نويسندگان عرب و ايراني دربارهء ماني و آيين او ذيل مبحث زنادقه مطالب فراواني نوشتهاند، اما درم يان آنها مفصلترين و دقيقترين شرح حالها متعلق به ابننديم، بيروني و شهرستاني است که آنها را به شيوهاي نسبتاً علمي بيان کردهاند. متن عربي و ترجمهء فارسي «بخشي از فن اول از مقالهء نهم کتاب الفهرست» ابننديم مضمون کتاب ماني به روايت ابنالنديم است. مؤلف کتاب الفهرست ابوالفرج محمد بن اسحق بن محمد بن اسحق، معروف به «ابنالنديم» يا «النديم»، است که در ميانهء سدهء چهارم هجري زندگي ميکرده. ابننديم مطالب «مرتبط به مانويت را براساس ترجمهء آثار ماني و مانويان، که در زمان مؤلف به زبان عربي موجود بوده و امروز از ميان رفته، نوشته است» (ص 7). دکتر ابوالقاسمي در يادداشت کوتاه خود، در ابتداي کتاب، مشخصات تصحيحات و چاپهاي پيشين کتاب الفهرست را نيز آورده است. پس از يادداشت مذکور، راهنماي نشانههاي الفبايي (آوانويسي و حرفنويسي) و نشانههاي اختصاري کتابهاي يادشده در متن آمده و پس از آن ترجمهء فارسي و سپس عين متن عربي و در آخر «يادداشتها» است که راجعاند به متن عربي و اختلاف قرائت متن حاضر با متن عربي چاپهاي ديگر و در مواردي استدراکات و استدلالات و مستندات وي در ترجيح و گزينش لغات و قرائت آنها و برابرنهادههاي بيان شده. گذشته ازاينها «يادداشتها»، با اتکا به منابع ديگر، ايضاحاتي دربارهء ماني و تعاليم او دارد که حاکي از تتبعات ژرف گزارندهء آنهاست. اگرچه از خلال يادداشتها ميشود علت دست زدن به ترجمهء مجدد اين متن را استنباط کرد، جا داشت که در يادداشت مقدماتي نيز ضرورت ترجمهء مجدد به صراحت ذکر شود. همچنين جاي فهرستي از منابعِ يادداشتها خالي است.
|
