| > راشد محصل، محمدتقي، سروش يسن، پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي، تهران 1382، 244 صفحه. |   |
راشد محصل، محمدتقي، سروش يسن، پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي، تهران 1382، 244 صفحه.
فاطمه جدلی
برگرفته از زبانهاي ايراني (ضميمهء نامهء فرهنگستان)، جلد اول، شمارهء اول، خرداد 1384
يسنا
(اوستا: yasna-،
سنسکريت: yajna-،
پهلوي: yasn،
قس فارسي: جشن، از ريشهء
yaz-
«ستايش کردن، پرستش کردن»)، بخشي از اوستا، کتاب ديني زردشتيان است که خود
مشتمل بر پنج بخش يسنا، ويسپرد، يشتها، خردهاوستا و
ونديداد است. يسنا به 72 ها يا باب تقسيم شده است. گاهان،
هفده سرود از سرودهء خود زردشت، در ميان يسنا جاي دارد.
يسن ِ 57
سروشيسن نام دارد. سروش از ريشهء
sru-
«شنيدن» و ستاک ماضي سيندار
sraoš)a
به معني «شنيداري و فرمانبرداري، به ويزه در برابر ايزدان» است. سروشْ ايزدي است که
ويژگيهايش او را از ديگر ايزدان متمايز ميکند و نشان ميدهد که اين ايزد، اگرچه در
شمار امشاسپندان (= مقدسان بيمرگ) نيست، ارج و منزلتي همسنگ آنان دارد. ويژگيهاي
ايزد سروش از لحاظ آيين عبارتاند از: 1) از ايزدان ِ معدودي است که در گاهان
از او نام برده شده؛ 2) در اوستاي متأخر دو سروده به نام اوست، يکي «سروشت يشت سر
شب» که نام ديگري براي يسن ِ 57 است و ظاهراً علت نامگذاري آن است که آن را
در سرِ شب، پيش از خوابيدن ميخواندهاند و ديگري به نام «سروش يشت هادخت» که در
مجموعهء يشتها (يشت ِ 11) قرار دارد.
مطالب اين کتاب
به يک ديباچه و پنج بخش تقسيم شده است. ديباچه عبارت است از: «سروش، ويژگيها و
جايگاه او در فرهنگ ايران باستان و دين زردشتي»؛ «اشتقاق واژگاني»؛ «سروش در گاهان
و در اوستاي جديد و بررسي شخصيت او از جنبههاي مختلف»: الف- ستيزندگي و نبرد با
گناه و بدي، ب- پيوستگي سروش با دين و آموزشهاي آن، ج- نگهداري از آفرينش اورمزد و
کوشش در گسترش آن، د- پيوند سروش با دين زردشتي، هـ- ايزدان همکار و همراه سروش، و-
پايگاه سروش و شيوهء ستايش و بزرگداشت او؛ «ايزد سروش در متنهاي ايراني ميانه و
روايتهاي زردشتي».
بخش نخست، متن
اوستائي ِ يسن از اوستاي ويراستهء گلدنر و متن زند ِ آن از کتاب يسنا
و ويسپرد ويراستهء دابار است.
بخش دوم،
آوانگاري متن اوستايي با برخي تغييرات جزئي و آوانگاري متن زند و ترجمهء فارسي آن
را شامل ميشود.
بخش سوم،
يادداشتهايي است مربوط به متن اوستايي و زند، در اين يادداشتها، در صورت لزوم، متن
اوستايي و زند نيز مقايسه شده است.
بخش چهارم،
شامل واژهنامه با چگونگي شيوهء کار آن در آغاز.
بخش پنجم،
نمايهء واژههاي زند و اوستاست. در اين نمايه، واژههاي متن زند به ترتيب الفباي
لاتين به همراه معادل يا معادلهاي اوستايي آن آمده است. فهرست اصطلاحات فارسي ِ به
کار رفته در کتاب با معادل انگليسي آن و کتابنامه جزءِ بخش پاياني کتاب است.
