:: پربيننده‌ترين‌ها ::

درباره نام دو سياره در زبان‏هاي پهلوي و فارسي

اين مقاله كه اميدوارم بر دوره‏هاي انتقالي فرهنگ ايراني پرتوي بيفكند، شامل دو بخش است: بخش اول از سياره زحل (كيوان) گفتگو مي‏كند و بخش دوم از سياره زُهره (ناهيد).
تازه‏ترين تحقيق درباره نام سيارات در دوره باستان، تا آنجا كه من خبر دارم، تحقيق «اَيْلْ رِسْ» تحت عنوان «معني و مبناي نام سيارات» است كه در 1975 منتشر شده است. قبل از او «آنتوان شِرِرْ» در كتاب خود «اسامي سيارات بين اقوام هندوژرمني» (هايدلبرگ 1953) و قبل از او «و. گوندل» و «هـ . گوندل» (به ياري «ر. بوكر») در مقاله خود تحت عنوان «سيارات» در...

آتشکده

آتَشْكَده، پرستشگاه زردشتيان كه آتش در جايي خاص از آن قرار دارد و مهم‌ترين آيينهاي ديني در آن و در برابر آتش انجام مي‌گيرد. زمان آغاز برپاداشتن آتشكده معلوم نيست. ظاهراً زردشتيان از سده 4ق‌م به بعد به تقليد از مردم بين‌النهرين به ساختن معبد پرداخته‌اند. پيش از آن مراسم ديني آنان در فضاي آزاد و به ويژه بر بلنديها انجام مي‌گرفت. اطلاعات ما درباره آتشكده‌ها خصوصاً از دوره ساساني و اسلامي است. آتشكده‌هاي آن دوران معمولاً بناي مكعب گنبدداري بوده كه چهار طاق ناميده مي‌شده است. مقدس‌ترين قسمت‌ هر آتشكده، جايي كه آتش در آن نگاهداري مي‌شود، اتاق كوچك مكعب يا مكعب مستطيل شكلي است به نام گنبد (در اصطلاح زردشتيان ايران)، يا آتشگاه (در اصطلاح زردشتيان هندوستان). اصطلاح گنبد در اين مورد در زبان پهلوي نيز رايج بوده است. در آتشكده‌هاي زردشتيان هند (پارسيان) ديوار ايت اتاق مشبّك است تا ...

سرودهای پهلوانی (زبور پهلوی)

زبور پهلوی، نامي است براي متني دوازده صفحه‌اي كه پشت و رويش ترجمه‌ي زبور سرياني به زبان پارسي‌ميانه نوشته شده است. يكي از چهار هيئت آلماني اعزام‌شده به آسياي مركزي (ن.ك. تورفان) آن را همراه مقداري اسناد ديگر، در بولايغ، منطقه‌اي نزديك تورفان، در تركستان شرقي (كه امروزه ژينجيانگ اويغور نام دارد و منطقه‌اي خودمختار در جمهوري خلق چين است) كشف كردند. بر اين دوازده صفحه (در ابعاد 11 در 6/9 سانتي متر) که در بخش‌هاي مياني تخريب شده و افتادگي دارد، مزمور 94.18 تا پايان، 7-95.2، 95.7 تا 96.10، 97.12 تا 99.6، 118.124 تا 118.142، 121.4 تا 132.2، 133.2 تا 134.2، 134.9 تا 134.11، 134.11 تا 135.9، 135.9 تا 136.3 ، نوشته شده است. اين دست‌نوشته احتمالا در سده‌ي ششم تا هفتم پس‌ازميلاد نوشته شده است و كهن‌ترين گواهي زبانشاسانه‌ي ادبيات پهلوي است ...